Primeira Liga im ắng trên sàn chuyển nhượng: Bến cảng tiêu điều

Khi Casillas thỏa hiệp cùng Ancelotti Nhìn lại một năm của Vilanova: vẻ vang trộn đắng cay Ai thay Vilanova? Vấn đề của Barcelona: Khó mua trung vệ “khủng” Bài viết cung cấp độc quyền bởi Xưa khác, nay khác Trong khu vực các quốc gia dùng đồng euro, kinh tế BĐN thuộc hàng yếu kém bậc nhất và đã hơn một lần phải trông cậy vào các gói giải cứu của IMF hay EU để tránh khỏi cảnh phá sản. Tuy nhiên, về mặt kinh dinh cầu thủ thì Primeira Liga – cho đến trước mùa bóng năm nay - xoành xoạch là một trong những giải đấu thành công nhất. Năm nào cũng vậy, làng bóng đá lục địa già đã quá quen với việc Porto, Benfica, Sporting… cho ra lò một vài khuân mặt bom tấn: từ Hulk đến Falcao, từ Di Maria đến David Luiz, thảy đều được các đội bóng BĐN phát hiện, đưa về thi đấu một vài năm trước khi “sang tên” lại cho những CLB lớn hơn ở Premier League hay La Liga. Cố nhiên, suốt nhiều năm qua Primeira Liga cũng là một trong những giải đấu có tỷ lệ sinh lời cao nhất từ hoạt động chuyển nhượng, nhưng đến năm nay thì mọi chuyện có vẻ đã khác. Primeira Liga sẽ khó lòng thực hành được thêm những thương vụ như của Falcao, Hulk hay Di Maria Kỳ chuyển nhượng mùa hè 2013 đã trôi qua được gần một nửa thời kì (thực ra tỷ lệ này còn cao hơn, bởi nhiều cuộc thương thuyết đã diễn ra ngay sau khi mùa giải trước chấm dứt), nhưng BĐN mới chỉ xuất khẩu được hai bộ mặt thực sự đáng chú ý là Joao Moutinho và James Rodriguez (đều của Porto), chính yếu nhờ vào sự phóng khoáng đột ngột của “đại gia mới nổi” Monaco. Tổng doanh thu từ bán cầu thủ của 16 đội bóng ở Primeira Liga tính đến thời khắc này cũng mới chỉ đạt 97,9 triệu euro, tức chưa bằng một nửa so với mùa 2012/13 (198,65 triệu). Quan yếu hơn, sau khi chia tay với Moutinho, Rodriguez thì hiện tại giải VĐQG BĐN cũng không còn nhiều món hàng sáng giá để tiếp chuyện bán ra thị trường. Mối quan hoài của M.U đến trung vệ Ezequiel Garay cũng chỉ dừng lại ở mức độ vừa phải, còn những Gaitan, Matic, Cardozo…. Nhiều khả năng sẽ đấu trải qua thêm một mùa bóng nữa ở nửa nhỏ của bán đảo Iberia. Brazil không còn bán lúa non Thực ra, các cầu thủ nằm trong biên chê Benfica có lẽ sẽ nhận được nhiều sự chú ý hơn (và giúp CLB của mình gặt hái được nhiều tiền hơn) nếu đội chủ sân Da Luz đánh bại Chelsea trong trận chung kết Europa League mùa giải vừa qua, nhưng đó không phải là nguyên nhân đẵn khiến cho Primeira Liga bỗng trở thành im ắng trên sàn chuyển nhượng. Lý do sâu xa hơn nằm ở những sự dịch chuyển trong cơ cấu kinh tế - tầng lớp trên toàn thế giới, cũng như chừng độ toàn cầu hóa ngày một gia tăng. Sau nhiều năm tăng trưởng liên tiếp, kinh tế Brazil – nhà nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu cầu thủ và là “nguồn hàng” rất tiềm năng đối với BĐN do sự tương đồng ngôn ngữ - hiện đã đứng thứ 6 toàn cầu, trên cả Anh và Nga. Kéo theo đó, tiềm lực tài chính của Brasileirao cũng được cải thiện đáng kể: giờ đây, chẳng những họ lôi kéo được Ronaldinho, Luis Fabiano, Fred, Pato, Jadson, Paulinho… hồi hương mà còn đủ sức lôi cuốn được các ngôi sao nước ngoài như Seedorf, Forlan hay Paolo Guerrero. Tất nhiên, khi không còn chịu quá nhiều sức ép về tiền bạc thì các CLB ở Brazil không còn dễ dàng bằng lòng “bán lúa non” như trước nữa. Trước đây, những Hulk, Pepe, David Luiz, Anderson… đều rời quê hương khi còn rất trẻ (chưa đầy 20 tuổi), nhưng giờ thì “ký giao kèo với một cầu thủ U-19 của một đội bóng nằm trong top 10 là điều hầu như bất khả thi” – lời Jose Chieira, chuyên gia truy lùng nhân tài của Porto. Lý do? Các CLB ở Brasileirao hiểu rằng họ sẽ được hưởng lợi nhiều hơn nếu đấu đào tạo và mài dũa một viên ngọc thô thành một viên kim cương thật sự, thay vì bán họ đi từ khi còn quá trẻ để thu về một vài triệu reais (đơn vị tiền tệ Brazil). Lấy tỉ dụ, dù đã tỏa sáng rạng rỡ từ năm 17 tuổi, Neymar vẫn kiên trì ở lại Santos thêm 4 năm để phát triển sự nghiệp trước khi chuyển sang Barcelona. Tương tự, Leandro Damiao đã nổi đình đám ở Brasileirao từ khá lâu và thậm chí đã có 17 lần khoác áo ĐTQG, nhưng Internacional cũng không cấp bán anh đi. Một vài năm nữa, khi vượt Đại Tây Dương, gần như chắc chắn là trung phong này sẽ đến thẳng Anh hay TBN chứ không qua “trạm trung chuyển” BĐN như nhiều người đi trước từng làm. Cũng có nghĩa, Primeira Liga đã bị mất đi một khoản doanh thu và lợi nhuận đáng kể. Thiếu vốn & mất thế độc quyền Sự đổi thay trong môi trường bóng đá Brazil là một căn nguyên Quan trọng, nhưng không phải là độc nhất vô nhị. Trong một thế giới đang ngày một trở nên phẳng như bây chừ, các ý tưởng sáng tạo có thể được/bị sao chép rất chóng vánh, và trong bóng đá thì không có cơ chế bảo hộ bản quyền nào cả. Apple có thể đăng ký quyền sở hữu và ngăn trở các công ty khác sản xuất những chiếc điện thoại na ná iPhone, nhưng người BĐN không thể cấm các CLB khác học hỏi mô hình kinh dinh cầu thủ siêu lợi nhuận của mình. Thay vì chờ mua lại cầu thủ từ những đội bóng BĐN hay Hà Lan, các “đại gia” châu Âu đã và đang tự xây dựng màng lưới truy lùng thiên tài trẻ ở Nam Mỹ, qua đó giảm thiểu đáng kể chi phí phải trả cho những CLB trung gian. Chelsea chả hạn, sau khi ký giao kèo với Oscar ở mùa giải trước, năm nay họ lại tiếp chuyện đặt chân vào thị trường Brazil bằng thương vụ Wallace (Fluminense). Na ná, trước khi chiêu tập Guilermo Varela từ Penarol thì M.U cũng đã kịp bổ sung Angelo Henriquez (Universidad de Chile) vào biên chế. Một vấn đề nữa: hoàn cảnh kinh tế khó khăn đã buộc các nhà băng ở BĐN tháo chạy khỏi lĩnh vực bóng đá, tức là Porto hay Benfica buộc phải nhờ đến nguồn vốn của một bên thứ ba (thường ngày là các quỹ chuyên đầu tư vào quyền sở hữu cầu thủ) nếu muốn có đủ năng lực tài chính cho các vụ chuyển nhượng. Tuy nhiên, không phải lúc nào các quỹ này cũng dư tiền mặt, nhất là trong cảnh huống số vốn ban sơ của họ đang bị “giam” ở một cầu thủ nào đó (ví dụ, quỹ Doyen Sports Investments của siêu cò Jorge Mendesđã đầu tư ngót 30 triệu euro vào Falcao trong những năm qua, và phải đến khi Falcao được bán sang Monaco thì Doyen mới thu hồi được vốn). Rốt cuộc, việc Luật Công bằng Tài chính sắp có hiệu lực đã buộc các CLB phong túc phải hạn chế ăn tiêu và không thể ném ra quá nhiều tiền vào các thương vụ chuyển nhượng, qua đó cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các mô hình kinh dinh dựa vào “bán máu” như Primeira Liga. Một phần vì doanh thu bán cầu thủ sụt giảm, nhiều CLB ở Primeira Liga như Uniao Leiria, Olhanense, Naval, Vitoria de Setubal hay Vitoria de Guimaraes đã không còn đủ tiền trả lương cho cầu thủ từ nhiều tháng nay. Một số trường hợp đã bị nợ lương tới 6 tháng và buộc phải tìm đến Hiệp hội cầu thủ chuyên nghiệp BĐN (PAPF) để yêu cầu được tương trợ phí sinh hoạt. Theo ước lượng, tổng số tiền trợ cấp cho các cầu thủ hiện đã lên tới 350.000 euro. Ngoài ra, PAPF cũng đang phải sắp xếp các buổi tập tành tại SVĐ Nacional (Lisbon) cho một nhóm khoảng hơn 30 cầu thủ tự do nhằm giúp họ cuốn được các nhà tuyển dụng tiềm năng. Khi Casillas thỏa hiệp cùng Ancelotti Nhìn lại một năm của Vilanova: quang vinh trộn đắng cay Ai thay Vilanova? Vấn đề của Barcelona: Khó mua trung vệ “khủng”