Người mẹ đơn thân trong phim Việt

Trước hết, phải nhắc đến bộ phimtục hôndo Xưởng phim Hà Nội sản xuất năm 1963 do Mai Lộc viết kịch bản. Công việc đạo diễn do Mai Lộc và Trần Vũ đảm đang. Bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của Nguyễn Thế Phương. Các diễn viên chính trong phim do Đức Hoàn (vai chị Hoan) và Lưu Xuân Thư (vai anh Cần) biểu đạt. Hồng Ánh trong phimTâm hồn mẹ Câu chuyện trong phim kể về mối tình giữa Hoan, một người mẹ đã có hai con với Cần, một thanh niên cùng làng. Nhưng mối tình này đã gặp nhiều trắc trở. Chịu nhiều áp lực của gia đình, tập quán, Cần phải bỏ quê, đi lên miền núi (Tình tiết này cần phải mổ xẻ trong việc xây dựng tính cách các nhân vật nam trong phim Việt. Không chiến đấu bảo vệ tình ái của mình. Như A Phủ trong phimVợ chồng A Phủ. Khi hai người bỏ trốn, Mỵ bị bắt, A Phủ không cứu). Về phía Hoan, cô cũng bị gia đình đằng chồng ngăn trở vì họ sợ phải chia lại ruộng đất. Một kết cục buồn. Nhưng điều đáng nói là, bộ phim đã không thể ra mắt công chúng vì nhiều ý kiến phản đối của nhưng người bảo thủ. Các quan điểm này chính yếu dựa vào vấn đề giữ gìn đạo đức gia đình. Nhưng người làm phim không thể phản bác lại. Và mạng bộ phim, cũng như số phận nhân vật, không thể đi xa. Nếu ngóng bộ phim trong hoàn cảnh từng lớp miền Bắc những năm đầu của thập kỷ 60, chúng ta có thể có cái nhìn thông cảm. Tôi còn nhớ, những năm đó, trên tùng san Văn học đã cho in câu chuyện tình nức danhGiamilyacủa nhà văn Nga Tringhit Aitmatov (Nguyễn Văn Sỹ dịch qua tiếng Pháp). Song ý nghĩa nhân văn của những câu chuyện trên đã không được dư luận đánh giá đúng mực. NSND Trà Giang trong poster phimHuyền thoại về người mẹ Mãi đến hơn hai mươi năm sau, hình ảnh người mẹ đơn chiếc mới xuất hiện trở lại nhưng dưới khía cạnh khác. Năm 1987, đạo diễn Bạch Diệp đã giả tảng phimHuyền thoại về người mẹ. Bộ phim do đạo diễn viết kịch bản dựa trên câu chuyện của nhà văn Bích Ngân cùng câu chuyện khác của nhà văn Trần Hoàng Bách. Nguyên mẫu là người mẹ tên là Nguyễn Thị Hường ở Quy Nhơn (Bình Định). Bà có chồng đi tập hợp. (Ngày hòa bình, người chồng đã trở về). Ở lại quê nhà, với tấm lòng Bồ Tát, bà đã nhận nuôi đến 12 đứa trẻ và bị tù tội đến 6-7 lần. Nghệ sĩ Trà Giang cùng nguyên mẫuHuyền thoại mẹ- Bà Hường (Thứ 2 từ trái sang) Nhưng trong phim, người mẹ tên Hương (Trà Giang), một nữ cô đỡ, đã nhận nuôi ba đứa trẻ, trong đó có cả con lai. Sau chiến tranh, người chồng không trở lại. Những đứa trẻ chị nuôi cũng được những người ruột thịt nhận lại. Chị sống thế cục đơn chiếc. Có nhẽ, chất “huyền thoại” trong phim đề cao đức có nhân, tinh thần vì mọi người của bà mẹ. Nhưng tôi nhớ đến ý kiến của một nhà văn - người mẹ Thụy Điển khi xem phim này. Thấy những đứa con tuần tự “ra đi”, bà chỉ muốn người mẹ trong phim “đừng cho hết, hãy giữ lại một đứa để nuôi”. Bởi theo ý bà, “không nhận nuôi đứa trẻ nào nữa có tức thị không còn yêu chúng nữa”. Đó cũng là một cách nhìn để chúng ta tham khảo trong việc kể câu chuyện Việt Nam sao cho những người nước ngoài hiểu được. Đơn Dương và Thanh Quý trong phimChuyện tình trong ngõ hẹp Năm 1992, đạo diễn Nguyễn Thanh Vân làm phimNgõ phụ nữ(Sau bị đổi tên thànhChuyện tình trong ngõ hẹp). Phim do Đoàn Minh Tuấn viết kịch bản. Bộ phim là câu chuyện tình thời hậu chiến. Ở một ngõ nhỏ, nơi có nhiều phụ nữ sinh sống. Tâm điểm của ngõ nhỏ là gia đình chị Sinh gồm mẹ già, người đàn bà và cô con gái Khánh Hà chớm tuổi 15. Ngẫu nhiên một người đàn ông thợ điện tên Toàn rơi vào gia đình Sinh. Ngõ nhỏ xôn xao. Bà mẹ thấy Sinh có bạn cũng có ý chuyển đến sống với ông Dần, một diễn viên già muốn cùng bà bầu bạn. Trong quá trình sinh hoạt, giữa Khánh Hà và Toàn nảy những tình cảm khó có tên gọi chính xác. Nó vừa là tình cha con, tình bạn bè, chú cháu, song song song cũng có chút tình như “mối tình đầu” của cô bé. Người mẹ cảm nhận được điều “nguy hiểm” trong nhà mình. Chị tìm cách ngăn lại. Toàn cũng cảm nhận được những giới hạn. Anh ra đi khi mọi chuyện chưa bắt đầu. Sau sự cố đó, người mẹ và con gái có dịp nhìn lại mình. Phim lấy bối cảnh Đà Lạt. Với tay máy điệu nghệ của Nguyễn Hữu Tuấn, những khuôn hình trong phim thật trữ tình và gợi cảm. Một nhà phê bình phim người Pháp cảm nhận, trong hàng loạt những bộ phim về chống chọi và cần lao, sự xuất hiện của “nụ hôn nhỏ” trong phim này như một điều dị biệt. Diễn viên Hồng Ánh và Phùng Hoa Hoài Linh trong phimTâm hồn mẹ Năm 2012, đạo diễn Nhuệ Giang đã chuyển thể và dàn dựng bộ phimTâm hồn mẹtheo truyện ngắn cùng tên của Nguyễn Huy Thiệp. Trong tác phẩm của mình, nhà văn kể câu chuyện về một cô bé mồ côi khoảng 7-8 tuổi. Cô bé chơi đùa cùng cậu con trai. Trong giao du, cô bé luôn có cảm giác mình cần che chở cho cậu bé. Bởi nữ tính, bởi thiên chức, bởi linh giác trong cô như luôn ám ảnh rằng mình như một người mẹ “từ muôn kiếp nào” đối với cậu con trai. Khi chuyển thể, đạo diễn Nhuệ Giang đã xây dựng nhân vật người mẹ cụ thể (Hồng Ánh) và anh lái xe (Quốc Thái). Cái thiên tư làm mẹ trong cô con gái tên Thu (Phùng Hoa Hoài Linh) bị giảm nhẹ. Câu chuyện nghiêng về chiều hướng hiện thực. Nhưng dù sao, bộ phim cũng là bước tiến của Nhuệ Giang trong vai trò đạo diễn. Nhìn chung, những người mẹ độc thân trong phim Việt, tuy không nhiều nhưng cũng biểu lộ khá phong phú những góc cạnh tế nhị của hình ảnh. Người xem mong muốn các nhà làm phim kiêu dũng hơn, tuấn kiệt hơn nữa trong việc khẩn hoang đời sống tâm lý cũng như chiều sâu của những cung bậc tình cảm và khát vọng của những “nhân vật nguy hiểm’’ này. Phụng Công