“Thời trang” cho hàng ngày nhà…

Ảnh phải: xu hướng thiết kế bây chừ thiên về sự tinh giản, ít mảng miếng ốp lát cầu kỳ, màu sắc tương phản rõ ràng... Có ảnh hưởng đến cách gia chủ chọn lọc nguyên liệu hoàn thiện nội thất. Ảnh trái: Ngay cả khi gia chủ có thể "sờ tận tay, day tận mặt" nguyên liệu ốp lát thì vẫn cần có sự tham khảo ý kiến nhà chuyên môn để bảo đảm tính hài hòa và hiệu quả. Thế nhưng, khác với xống áo vật dụng có thể thay đổi, nguyên liệu hoàn thiện không dễ tháo ra gắn vào, không dễ chấp nhận thử và sai, nên trong phạm vi của bài viết này, nhà chuyên môn sẽ đề cập đến các ý kiến chọn vật liệu hoàn thiện dưới các góc nhìn khác ngoài giá cả hay vẻ đẹp thuần túy, nhằm giúp các gia chủ rộng đường cân nhắc, chọn lọc tốt hơn. Áo trong – áo ngoài Xống áo có ngoại y và nội y thì nhà cửa cũng có lớp hoàn thiện ngoài nhà và lớp hoàn thiện trong nhà. Thường ngày các nhà tư vấn sẽ đề xuất một bảng thống kê nguyên liệu hoàn thiện rõ ràng cho cả trong và ngoài nhà. Có loại nguyên liệu có thể dùng được cho cả trong lẫn ngoài nhà nhưng cũng có những loại vật liệu chỉ dành cho những môi trường riêng biệt. Điều này có thể vì đặc tính cơ lý hóa của loại nguyên liệu đó, nhưng cũng có khi do khởi hành mặc định bởi người tiêu dùng lâu ngày thành lề thói và thuận lợi cho thi công. Sau đây là một đôi ví dụ về cách dùng các vật liệu phổ quát theo góc nhìn trong – ngoài: Đá thiên nhiên: Về nguyên tắc, đá tự nhiên có thể sử dụng tốt cho cả trong lẫn ngoài nhà. Tuy nhiên có những loại cá biệt như đá gỉ sét chỉ phù hợp cho việc ốp tường ngoài nhà vì chất gỉ sét chảy ra từ đá có thể gây ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe cũng như thụ cảm thẩm mỹ của người dùng nếu dùng trong nhà. Ngoại giả, việc hoàn thiện bề mặt đá như thế nào cho hợp lý cũng là một điều quan trọng cần lưu ý. Tỉ dụ, đá lát sàn ngoài nhà thì nên cho mài nhám hay khò lửa để tránh trơn trợt khi trời mưa gây hiểm cho người dùng. Đá lát sàn trong nhà thì có thể cho mài mờ hay mài bóng nhưng cũng nên lưu ý đến sự an toàn tại những không gian có người lớn tuổi. Gạch men: Là loại vật liệu cốt tử dành cho nội thất, nếu gia chủ thích dùng gạch men để ốp mặt tiền nhà thì cần có sự lựa chọn kỹ kiểu dáng, bề mặt và cách thức ốp gạch. Cách ốp gạch kiểu “cho nó sạch” đa phần không được các nhà thiết kế khuyến khích do nhân tố thẩm mỹ, tuy nhiên nếu khéo chọn một số loại gạch có bề mặt na ná đá thô hay gạch xây thì có thể sử dụng như một thủ pháp tạo điểm nhấn ở mặt ngoài nhà. Gỗ: Những loại gỗ cứng như chò chỉ, kiền kiền, giá tị... Có khả năng chịu được nắng mưa tốt nên có thể dùng được ngoài nhà lẫn trong nhà đều không có vấn đề. Tuy nhiên, những loại gỗ “mềm” như sồi, thông... Nếu tiếp xúc với bên ngoài nhiều không sớm thì muộn sẽ bị nứt nẻ, cong vênh và chóng vánh hỏng dẫn đến phải thay thế. Gần đây có nhiều vật liệu nhựa composite, ximăng ép giả tấm gỗ đang được chuộng dùng làm mảng trang trí, lam mặt ngoài nhà... Do bề mặt thẩm mỹ khá giống gỗ và tính năng chịu thời tiết tương đối tốt. Sơn nước: Các hãng sinh sản sơn hiện tại đều có phân biệt rõ ràng hai dòng sơn ngoài nhà và trong nhà. Đương nhiên là dòng sơn ngoài nhà sẽ đắt hơn do khả năng chịu được mưa nắng. Nếu vì lý do kiệm ước mà gia chủ sử dụng sơn trong nhà để quét ngoài nhà thì độ bền của lớp sơn này sẽ bị giới hạn và các hãng sơn chắc chắn sẽ chối từ việc bảo hành cho các trường hợp dùng sản phẩm sai tính năng. Ngay cả ở mặt ngoài nhà thì cũng nên phân tách kỹ vị trí dùng sơn (thí dụ sơn chân tường, sơn gờ chỉ, sơn nơi hay tương hỗ cộc...) Và kiểu bề mặt sơn (như sơn nhám, sơn gai, sơn bóng, sơn giả đá...) Chứ không thuần tuý chỉ chọn nhãn và chọn màu sắc. Có cần chạy theo thời trang? Áo xống luôn song hành với các thiên hướng, yếu tố thời trang thì vấn đề trang hoàng nhà cửa cũng vậy. Có những thời điểm các trào lưu về trang trí nhà cửa được du nhập từ nước ngoài mau chóng phổ thông và sao chép rộng rãi, ví dụ như trào lưu theo kiến trúc cổ điển châu Âu, trào lưu ốp kính mặt tiền nhà, trào lưu sử dụng nhiều màu sắc (còn gọi là nhà lego)… khiến thị trường nguyên liệu cũng được “cập nhật” theo khá sôi động, thời thượng. Tuy nhiên thời gian luôn là câu đáp xác đáng cho mọi khuynh hướng nhà cửa có bền hay không. Mặt khác, mỗi công trình đều có chức năng khác nhau, địa thế khác nhau, quy mô khác nhau. Bởi thế không phải cách “học hỏi”, áp dụng nào cũng cho kết quả mỹ mãn. Như phong cách kiến trúc cổ điển châu Âu thời xưa thường được vận dụng cho các dinh thự, lâu đài hoa lệ nguy nga với một khoảng không gian rộng bao la, thoáng đãng… còn khi đem lừa cho những căn nhà phố chật hẹp nằm sâu trong hẻm thì thật khập khễnh, khó coi. Việc ốp kính cho mặt tiền nhà cũng vậy, các cao ốc với tiêu chuẩn kính cao cấp, chống bức xạ nhiệt cùng với hệ thống thông gió và điều hòa không khí đương đại của công trình nên việc dùng kính hiệu quả và hạp về tầm nhìn, công năng và mỹ quan. Nhưng khó có thể làm rưa rứa trong điều kiện vi la hay nhà phố nhỏ nếu không muốn chịu những hậu quả của “hiệu ứng nhà kính” cả về khí hậu lẫn thẩm mỹ công trình. Việc chạy theo thời trang khi chọn vật liệu hoàn thiện đầu tiên sẽ gây tốn kém kinh phí, ảnh hưởng đến cấu trúc kỹ thuật, đồng thời khó tương đồng về bao cảnh khi mà đa phần nhà tư nhân hiện giờ vẫn dùng các chủng loại vật liệu phổ quát trên thị trường. Thậm chí, nhiều công trình theo thiên hướng kiến trúc thụ động (passive), kiến trúc xanh còn quay về dùng những nguyên liệu hoàn thiện dân dã, dễ kiếm, vật liệu tái sử dụng... Nói nôm na là tuy dùng quần áo cũ nhưng khéo “mix” đồ để đem lại dung mạo mới chứ không chạy theo đồ hiệu đắt tiền mà không cân xứng với môi trường địa phương. Môđun hóa, lạ mà quen Trước nay người ta thường hay nói đến vấn đề môđun hóa, tiêu chuẩn hóa trong các ngành nghề công nghiệp để tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Thế việc trang hoàng nhà cửa có thể môđun hóa được không, nếu được thì nên môđun hóa phần nào và như thế nào? Những câu hỏi này thực ra đều dẫn về đáp án lạ mà quen trong làm nhà: kiêng kị tính logic, sự đồng bộ và khả năng hệ thống hóa. Về màu sắc: Môđun hóa màu sắc là sự phân loại màu sắc cho những khu chức năng có sự tương đồng với nhau hay những bộ phận khác nhau. Ví dụ trần nhà sơn màu a, tường nhà màu b và c, cửa màu d… nhiều hay ít phụ thuộc vào sự đơn giản hóa hay phức tạp hóa của gia chủ. Có nhiều gia chủ đặt hàng đến hơn 20 màu sơn trong một ngôi nhà phố (?). Có nhẽ họ muốn mỗi phòng phải được sơn màu khác nhau, tường khác nhau, trần khác nhau… cho ấn tượng chăng? Chưa bàn đến chuyện “đẹp – xấu”, việc sử dụng quá nhiều màu sắc như vậy sẽ gây không ít khó khăn cho việc quản lý, thống kê mã số sơn và nhất là việc bảo hành, tôn tạo, giặm vá sau này. Về chất liệu: Môđun hóa về vật liệu hoàn thiện như sàn ngoài sân lát đá, sàn trong nhà lát gạch men theo các chủng loại đồng nhất và có quy luật sẽ giảm thiểu cưa cắt hao tốn, song song đem lại thẩm mỹ nhất quán. Với các bức tường cũng vậy, mảng dán giấy, mảng kẻ sọc, mảng vuông tròn gì thì cũng nên có sự tiết chế, có tham số chung, tránh tình trạng ngẫu hứng tùy ý. Các nguyên liệu khi thống kê vào nhóm đồng bộ sẽ giảm thiểu lầm lẫn, hao và dễ dàng cho việc quản lý cũng như giúp cho đơn vị thi công giảm giá thành sản phẩm, đẩy nhanh tiến độ… ắt đều nhằm phục vị lợi ích tối ưu cho gia chủ. Về kích cỡ: Cũng giống như về chất liệu, việc môđun hóa về kích cỡ sẽ giúp cho nhà thầu thi công dễ quản lý, có thể sản xuất hàng loạt (như cửa, tủ bếp, tấm trần...) Nên giảm uổng nhân lực, rút ngắn tiến độ thi công. Việc tồn tại nhiều kích thước khác nhau một cách không đáng có chỉ làm mất thêm thời gian lựa chọn và gia công sản phẩm, mà thực tế hoàn thiện không chuẩn mực và đồng bộ. Thí dụ mỗi phòng một loại gạch khác cỡ nhau, hoặc khác kiểu lát, trong khi ngôi nhà được môđun hóa tốt sẽ chỉ có khoảng ba loại kích cỡ gạch, đó là loại lớn (cho không gian chung, phòng khách, bếp ăn) loại trung (cho phòng ngủ và không gian riêng) và loại nhỏ (cho phòng thủ sinh, kho, bancông), thậm chí có nhà “siết” kỹ hơn nữa chỉ còn hai loại (lớn với trung, hoặc trung với nhỏ). Nói tóm lại, chọn áo cho người thỉnh thoảng còn khó, huống chi là “mặc áo” cho nhà, nhất là tấm áo ấy lại chịu nhiều áp lực từ công năng, uổng, ý thích khác nhau. Toàn bộ đều đòi hỏi kiến thức của gia chủ và sự tham vấn cặn kẽ của nhà thiết kế, nhà cung cấp vật liệu. Ai cũng biết rằng tốn nhiều tiền chưa chắc được mặc đẹp, vấn đề nằm ở mặc gì, mặc như thế nào và cho mục đích gì. KTS Trần Phụng Tiên Phuông Ảnh: An Nguyên